wybierz język: Türk Polski Україна English

Ortak sınır – Ortak miras

Dinyester (Turla) nehri kenarındaki Polonya ve Türk kalelerine yeni bir bakış

„Kamu diplomasisi alanında işbirliği 2014”

Ortak sınır – ortak miras.

Dinyester (Turla) nehri kenarındaki Polonya ve Türk kalelerine yeni bir bakış

Proje, herşeyden önce tarihle, coğrafya ve seyahatle ilgilenen genç insanlara yöneliktir.

Ele alınan konular ve kullanılan ileti biçimleri aynı zamanda yaşı ve uyruklarına bağlı olmaksızın geçmiş ve tarihin tanıklıklarıyla ilgilenen kişilerin ilgisini çekecektir.

Projenin amacı, dokümantasyonun oluşturulması, mevcut bilgilerin tertiplenmesi ve Polonya ile Türkiye'nin arasındaki ilişkilerin bugüne kadar korunmuş maddi tanıklığına ilişkin bilgilerin tanıtılmasıdır.  Söz konusu tanıklık, Dinyester (Turla) boyu geçen Polonya-Türkiye sınırı boyunca inşa edilmiş olan kalelerin kalıntılarıdır.

Günümüzde, bahsi geçen yapılar Ukrayna sınırıları içinde bulunmaktadır.

Çadaş Polonya ve Türkiye'nin birbirinden ''uzaklaşması'', bu anıtların sık sık sembolik olan rolününün hatırlanması için elverişli bir unsur değildir. Bu konu ile ilgili bilgi, gelen nesillerin bilincinde gittikçe siliniyor.

Çağdaş Ukraynalıların bugüne kadar kalmış bu tarihi yapıların değeri konusunda bilinçlendirilmesi , geçmişleri ile ilgili bilgilerin genç Polonyalılar ile Türklere hatırlatılması kadar önemlidir. 

Bölgede bulunan ve turizm açısından cazip olabilecek tarihi yapıların yakından tanınması ve dolayısıyla tarihi bilincin artması sonucunda ortak geçmişin tanıklıklarına gösterilen özen ve ilgi artacaktır.

Proje kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler, iki ülkenin arasındaki işbirliğinin, Polonya ile Türkiye'nin arasındaki diplomatik ilişkilerin tesisinin 600. yıldönümünden kaynaklanan yoğunlaştırılması ile uyumludur.

Aynı zamanda projenin amaçları arasında Polonya ve Türkiye tarihi hakkında bilgilerin yaygınlaştırılması ile dikkatlerin ortak mirasımıza çekilmesinin yanısıra Polonya'da kültürlerarası diyaloğun temellerinin oluşturulması vardır.

Proje kapsamında yerine getirilecek görevlerden biri Polonya ile Türkiye'nin ortak tarihiyle ilgili Terebovlya, Teslis Siperi Kalesi, Meryem Ana İstihkâmı Kalesi, Kamaniçe, İzvança ve Hotin gibi yerlerin belgelenmesidir.

Yukarıda adları geçen yerlerin proje için seçilmiş olmasının sebepleri şöyledir: kalıntıların durumu, ulaşılabilirlik derecesi ve geçmişte oynadıkları rolleri.

Sınırın, Dinyester bölgesinde bulunan ve araştırmanın konusu olan kısmı Polonya ile Türkiye'nin sadece askeri ilişkilerinde değil aynı zamanda ticari ve kültürel ilişkilerinde önemli bir role sahip idi. 

Saha araştırmaları ve bilgi toplama sırasında Ternopil Oblastı'nda bulunan Teslis Siperi Kalesi'ne özel önem verilecektir.

Orası turistik haritada oldukça az bilinen noktadır. Tahkimat yeterli derecede araştırılmamış olmakla beraber Polonya'nın kültür bilincinde çok önemli yere sahiptir.

Kale, Kamaniçe mağlubiyetinden sonra Polonya'yı koruma amaçlı kullanılmıştır. Bunun dışında burası Bar Konfederasyonu (Ayaklanması) sırasında Rus birliklerine karşı kahramanca müdafaa ile ünlü bir yer (örneğin K.Pułaski burada savaşmıştır).

Teslis Siperi'nin adı  Z. Krasiński'nin ''İlahi olmayan komedya''sında da geçmektedir.

İkonografi ve filmler ile gerek kuşbakışı gerekse sahada çekilen fotoğraflar ve seyahat notlarından oluşan dokümantasyon olmak üzere toplanmış kaynak bilgilerinin tümü, final (hedef) ürünün yani araştırılan bölge hakkında bilgi kaynağı olacak bir internet sitesinin oluşturulmasına yarayacaktır.

Bu sitede, uzmanlar tarafından hazırlanmış mimari eserler ve tarihe dair sağlıklı bilgiler yanında o yerlerle ilgili seyahat notları ve ilgili dokümantasyon yer alacaktır.

Günümüzde yaygın olan, insanın altında ezildiği ve medya çokluğundan kaynaklanan her çeşit bilgi yığını bağlamında belli bir konuyla ilgilenen kişiye, güvenilir ve sağlıklı, ''ilk elden'' ve aynı zamanda kabul edilir bir şekilde ve farklı algılama düzeylerinde (metin, harita, filmler, resimler) sunulan bilgilerin ulaştırılması çok önemlidir.

Polonya internet sitesi, farklı uyruklu insanların erişiminin kolaylaştırılması amacıyla İngiliz, Türk ve Ukrayna dillerine çevirilecektir.

Projenin tanıtımı amacıyla proje katılımcıları tarafından sürekli yenilenecek olan bir blog yazılacaktır. Sosyal medyada tanıtılacak olan bu blog, hem seyahat notlarını içerecek hem de projenin aşamalarını ve faaliyetlerini belgeleyecektir.

Araştırılan yerlerle ilgili bilgileri yaygınlaştırmanın biraz daha konvansiyonel yani alışılagelmiş biçimi ise düzenlenecek olan poster sergisidir. Sergi, büyük ebatlı fotoğraflar sayesinde Polonya -Türkiye sınırında bulunan kalelerin tarihi değerini ve özelliklerinin gösterilmesini sağlayacaktır. 

Altında Lehçe, Türkçe, Ukraynaca ve İngilizce açıklamalar bulunan panolar proje tamamlandıktan sonra ülkenin dört köşesine götürülerek projenin final ürünü olan internet sitesinin tanıtımı için kullanılacaktır.

Proje kapsamında Ukrayna sınırları içindeki görevler, Ukraynalı ortakların yani:  İvano-Frankivsk'te bulunan Vasyl Stefanyk Subcarpathian Milli Üniversitesi ve Kamyanets Podilski'de bulunan İvan Ohienko Milli Üniversitesi'nin işbirliği ve desteği ile yerine getirilecektir.

Proje programınnda öngürlen saha çalışmaları,  plana uygun olarak yapılmıştır.

Dinyester bölgesinde gerçekleştirilmiş geziler sırasında kapsamlı dokümantasyon hazırlanmıştır.

Herşeyden önce, sadece Dinyester kenarındaki kalelerin mevcut durumunu değil, aynı zamanda gezi sırasında karşılaşılan ilginç yerler, ortak üniversitelerin öğretim görevlileri ve öğrencileriyle yapılmış görüşmeleri gösteren fotoğraflar ve filmlerden oluşmaktadır.

Planladığımız yerlerin çoğunda çekmeyi başardığımız kuş bakışı fotoğrafları özel bir değere sahiptit.

Teslis Siperi kalesinin ne şekilde korunduğunun kaydı olan üç boyutlu dokümantasyon önemli bir ilave oluşturmaktadır. Katılımcıların kanaatine göre seyahatimiz sırasında meydana gelen en ilginç olay ise Okopi Teslis Kilisesi'nin yeniden açılış törenine katılımları ve kilisenin kutsanmasıdır.

Polonyalıların doğu sınır bölgesinde vatan uğruna verdikleri kahramanca mücadelenin sembolü olan bu tapınak, yıllar sonra canlanmış, hayata dönmüştür. Mutlaka orası Batı Ukrayna turistik haritasında görülmeye değer çok önemli bir noktadır.

 

(Metin: Radosław Karasiewicz-Szczypiorski; kuşbakışı fotoğraflar: Krystian Trela; fotoğraflar: Radosław Karasiewicz-Szczypiorski ve Krystian Trela).